HAYYAM (Bütün Dörtlükler – Çeviren: S. Eyüboğlu)


Yaşamanın sırlarını bileydin / Ölümün sırlarını da çözerdin; /
Bugün aklın var, bir şey bildiğin yok: / Yarın, akılsız, neyi bileceksin?

HAYYAM (Bütün Dörtlükler – Çeviren: S. Eyüboğlu)

Akılla bir konuşmam oldu dün gece; / Sana soracaklarım var, dedim; / Sen ki her bilginin temelisin, / Bana yol göstermelisin / Yaşamaktan bezdim, ne yapsam? / Birkaç yıl daha katlan, dedi. / Nedir; dedim bu yaşamak? / Bir düş, dedi; birkaç görüntü. / Evi barkı olmak nedir? dedim; / Biraz keyfetmek için / Yıllar yılı dert çekmek, dedi. / Bu zorbalar ne biçim adamlar? dedim; / Kurt, köpek, çakal makal, dedi. / Ne dersin bu adamlara, dedim; / Yüreksizler, kafasızlar, soysuzlar, dedi. / Benim bu deli gönlüm, dedim; / Ne zaman akıllanacak? / Biraz daha kulağı burkulunca, dedi. / Hayyam’ın bu sözlerine ne dersin, dedim; / Dizmiş alt alta sözleri, / Hoşbeş etmiş derim, dedi.

Bizim yaşadığımız çağda Hayyam’ın da içinde bulunduğu kültürün, bir tek olan dünya kültürünün nefes alabildiği yer Batı’dır. Doğu’da ise kültür türlü sebeplerle içine kapanıp boğulmuş. Bu yüzden aynı Hayyam Batı’da insan düşüncesinin gelişmesine yardım ederken Doğu’da ister istemez kapanıp körleşmesine yardım etmiş; aynı Hayyam Batı’da bir devrimci diye yorumlanmış, doğu’da bir uyarıcı diye. Bütün gerçek sanatçılar gibi, yani kendini aşan sanatçılar gibi, Hayyam da bugün kültürün sığındığı, saygın gördüğü, geliştiği yerin, Batı’nın adamıdır. Hayyam’ın doğduğu ve öldüğü yer nerede olursa olsun dörtlükleri kültürün, dolayısıyle doğruluğun en ileride olduğu yer neresiyse oralıdır. (Sabahattin Eyüboğlu)

Ömer Hayyam’ın (Ebul Fetih Ömer bin İbrahim) Nişapur 1044’te doğduğu ve 1123 veya 1136’da öldüğü sanılmaktadır. Zamanında daha çok bilgin olarak ün kazanan Hayyam, felsefe, matemetik ve astronomi konularında çalıştı. Döneminin hükümdarlarından, özellikle Selçuklu Sultanı Melikşah ve Karahanlılardan Şemsülmülk’ten büyük yakınlık gördü. Fizik, metafizik, matematik, astronomi ve şiir konularında eserler verdi. İran ve Doğu edebiyatında rubai türünün yaratıcısı sayıldı. Başlıca eserleri: Muhasar fi’l-Tabiiyat (Fizik Konularının Özeti); Muhtasar Fi’l Vücud (Varlıkla İlgili Bilgi Özeti); El-kevn ve’t-Teklif (Oluş ve Görüşler); El-Cebr (Cebir); Mizan-ül-Hikem (Bilgelik Ölçüsü); Ravzat-ül-Ukul (Akıllar Bahçesi)’dir.

  •   

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.